बीमा समूहको शेयरमा लगानी

 sarojसरोज अधिकारी

 

बीमा कम्पनीको चुक्ता पुँजी बढाउने निर्णयले शेयर बजारमा सो समूहको बजार मूल्यमा उल्लेख्य बढोत्तरी देखिएको छ ।  विगतमा नै बीमा कम्पनीको पुँजी वृद्धि हुने हल्ला बजारमा नआएको होइन ।  नेप्से एक हजार ८८१ को बिन्दुबाट झरेर एक हजार २१८ को तल्लो बिन्दुसम्म आइपुग्दा जीवन तथा निर्जीवन बीमा कम्पनीको पुँजी थप्ने कुरा सेलाएको थियो तर अहिले पुनः एक पटक बीमा क्षेत्रमा लगानी गर्न चाहने लगानीकर्ताको सङ्ख्या निकै बढेको छ ।  झण्डै दुई वर्षअघि नेपालमा गएको ठूलो भूकम्पपश्चात् निर्जीवन बीमा कम्पनीमा ठूलै नकारात्मक असर पर्ने आँकलन गरिएको भए पनि त्यस्तो नभएर उल्टै उक्त क्षेत्रको व्यापारमा दिनानुदिन वृद्धि देखिनु र जीवन बीमा गराउनेको सङ्ख्यामा पनि उल्लेख्य सुधार आएकोले पनि सो क्षेत्रमा लगानीकर्ताको आकर्षण बढ्दो छ ।
छोटो अवधिमा नै बीमा समूहका शेयरको बजारमूल्यमा उल्लेख्य सुधार आएर बीमाको समूहगत परिसूचकाङ्क आठ हजार ६५० को नजिक पुगिसकेको अवस्था छ ।  बीमा समूहको शेयरका लगानीकर्ता छोटो अवधिमा नै मालामाल भएको अवस्था छ तर हाल बीमा समूहका कुनै पनि कम्पनीले आगामी दिनमा हकप्रद, बोनस, नगद लाभांश आदि दिएर गरिएको लगानीको उचित प्रतिफल दिन सक्छ त ? यो प्रश्न भने अनुत्तरित नै छ ।  आधारभूत विश्लेषणले पनि हाल बीमा समूहका शेयरको मूल्यमा भएको वृद्धिको अनुपातमा प्रतिफल दिन सक्ने कुरालाई खासै पुष्टि गर्न सकेको देखिँदैन तर नेपाली शेयर बजारमा भित्री सूचनाको आधारमा खेल्ने कतिपय लगानीकर्ता त्यस्ता आधारभूत र प्राविधिक विश्लेषणले केही हुँदैन ।  शेयर बजार नै हल्लाको बजार भनिन्छ ।  त्यसमा पनि नेपाली सन्दर्भमा त्यस्तो हल्लाको भरमा खरिद बिक्री निकै नै हुने भएकोले जसले समयमा सूचना पाएर लगानी ग¥यो, उसले कमायो भन्ने दम्भ देखाउन पछाडि पर्दैनन् ।  बजारले पनि त्यस्तै अवसर प्रदान गरिरहेको देखिन्छ ।  
आगामी दिनमा निर्जीवन बीमा कम्पनीको चुक्ता पुँजी एक अर्ब तथा जीवन बीमा कम्पनीको चुक्ता पुँजी दुई अर्ब ०७५ असारसम्म पु¥याउने कुरा कुनै कम्पनीका लागि सहज भए पनि कुनै कम्पनीका लागि निकै ठूलो मात्रामा हकप्रद वा बोनस शेयर जारी गनुपर्ने देखिन्छ ।  हाल जीवन बीमातर्फ नौ तथा निर्जीवन बीमातर्फ १४ कम्पनी हरेको भए पनि सबैभन्दा बढी चुक्ता पुँजी हुने नेपाल लाइफ इस्योरेन्स जस्ता कम्पनीको बीमा समितिले दिएको निर्देशन अनुसारको चुक्ता पुँजी पुगिसकेको अवस्था छ भने कतिपय निर्जीवन बीमा कम्पनीको ठूलो मात्रामा पुँजी वृद्धि गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।  यस्तो अवस्थामा बीमा कम्पनी एक आपसमा मर्जरमा जाने विकल्प पनि खुला नै देखिन्छ ।  
चुक्ता पुँजी वृद्धिको निर्देशनपश्चात् पनि हालै एफपीओ जारी गरेको एनएलआइसी जस्ता संस्थाको शेयर मूल्य खासै बढ्न नसक्नुले लगानीकर्ता हकप्रद र बोनस शेयर उच्च मात्रामा दिनुपर्ने कम्पनीतर्फ आकर्षित भएका देखिन्छ ।  लगानीकर्ताले यस क्षेत्रका कम्पनीले चुक्ता पुँजी बढाउँदैमा सो अनुपातमा कम्पनीले आम्दानी बढाउन सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुराको हेक्का राख्नुपर्छ ।  बीमा कम्पनीको वासलात र हरहिसाब पनि आमलगानीकर्ताले बुझ्ने खालको हुँदैन ।  विशेषगरी जीवन बीमा कम्पनीको हकमा बीमा कोषलाई विभिन्न तरिकाले मथेर बोनस दर घोषणापश्चात् मात्र शेयर लगानीकर्ताले कति प्रतिफल पाउने भन्ने स्पष्ट हुन्छ ।  विशष लेखा परीक्षणका लागि भारत नै पु¥याउनुपर्ने बाध्यता पनि थियो ।  यस्तो अवस्थामा लगानीकर्ताले आफूले लगानी गरेको बीमाको शेयरबाट कति प्रतिफल आउने भन्ने लेखाजोखा राख्न निकै कठिन छ ।  प्रतिशेयर आम्दानी निकै कम देखाइएको हुन्छ भने मूल्य आम्दानी अनुपात निकै उच्च रहेको हुन्छ तर बीमामा ठूलो जोमिख मोलेर हालसम्म लगानी गर्ने लगानीकर्ताले प्रशस्त कमाएका भने देखिन्छ ।  
लगानी गर्नेहरूले बुझ्नुपर्ने अर्को महŒवपूर्ण कुरा भनेको बीमा समितिले नयाँ बीमा कम्पनी खोल्ने स्वीकृति प्रदान गर्ने कुरा आएको छ ।  नयाँ आउने बीमा कम्पनीले नयाँ र आक्रामक रणनीतिले बजार विस्तार गर्ने अनुमान सहजै गर्न सकिन्छ ।  यस्तो अवस्थामा हाल राम्रो व्यापार जमाएर बसेको जीवन तथा निर्जीवन बीमा कम्पनीलाई त खासै फरक नपर्ला तर व्यापार विस्तार गर्न धौधौ परेका कम्पनीलाई नयाँ आगन्तुक कम्पनीले अझ बढी समस्यामा पार्न सक्छन् ।  तसर्थ, बीमा कम्पनीको शेयर खरिद गर्दा रोजाइ सही कम्पनीको हुन सक्नुपर्छ नत्र लगानीकर्ताले खासै फाइदा कमाउने सम्भावना न्यून हुन्छ ।  बीमा क्षेत्रको व्यापार हाल कुल १२ प्रतिशत जनतामा मात्र पुग्न सकेको सन्दर्भमा यस क्षेत्रको विस्तारको सम्भावना भने उच्च नै छ ।  अझ मुलुकको आर्थिक वृद्धिदर ६ प्रतिशतभन्दा माथि रहने अनुमान गरिएका बेला बीमा क्षेत्रको विस्तारमा पनि सघाउ पुग्ने विश्वास गर्न सकिन्छ तर व्यापार बढ्दैमा जतिसुकै मूल्य तिरेर बीमा क्षेत्रको शेयर खरिद गर्दा छाटो समयमा नाफा कमाइन्छ भन्नेमा सहमत हुन सकिँदैन ।  हो, विगतमा लगानी गर्नेले भने हाल नाफा बुक गर्ने अवस्थामा पुगिसकेको अवस्था चाहिँ छ ।  बीमाको व्यापार विस्तार हुने प्रसङ्गमा कृषि, पशु र स्वास्थ्यजस्ता अत्यावश्यक बीमाका क्षेत्रको समेत खासै विस्तार हुन नसकेको अवस्थामा एकै पटक उच्च दरमा बीमा क्षेत्रको व्यापार विस्तार हुन्छ भनेर शेयरमा लगानी गर्नु उपयुक्त हुँदैन ।  व्यक्तिको आयमा वृद्धिसँगै बीमाको क्षेत्र विस्तार भने निश्चित रूपमा हुँदै जानेछ ।  
नेपाल शेयर बजारमा बीमा क्षेत्रका कम्पनीको चुक्ता पुँजी थोरै भएका कारण सो समूहको शेयरको आपूर्ति व्यापक नहुने हुँदा हालको मूल्यवृद्धिमा सघाउ पुगेको देखिन्छ, जुन बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको शेयरमा देखिँदैन ।  बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको शेयरको बजारमूल्यमा केही सुधार आउनेबित्तिकै ठूलो मात्रामा आपूर्ति आउने हुँदा पनि सो क्षेत्रको शेयरको मूल्यमा खासै सुधार आउन सकेको देखिँदैन ।  लामो समयसम्म तरलताको अभाव झेलेर हाल केही सहज भएको बजारमा पुनः बैङ्क, वित्तीय संस्थाको कर्जा लगानी विस्तार भएको तर त्यसको अनुपातमा निक्षेप विस्तार हुन नसकेको समाचार आइरहेका बेला तरलताको अभाव पुनः बल्झिने हो भने बीमा क्षेत्रको शेयरको मूल्य मात्र बढ्ने आशा गर्न सकिन्न ।  शेयर बजार माथि जाने क्रममा छ कि तल ओर्लने क्रममा छ भन्ने कुराको द्विविधा कायमै रहेको र पुँजी वृद्धिको समाचारका कारण बीमा समूहको शेयरको आकर्षण लगानीकर्तामा बढ्नु स्वाभाविक भए पनि राम्रो अध्ययनपश्चात् मात्र लगानी गर्ने कुरामा भने सम्झौता गर्ने बेला छैन ।  

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना