घाटामा हरियोपत्तीको व्यापार

राजु शिवा

पशुपतिनगर, जेठ ११ गते ।  इलामको सूर्योदय नगरपालिका–४ का दिनेश दहाल स्थानीय किसानको चिया बगान नै लिजमा लिएर हरियोपत्तिको कारोबार गर्नुहुन्छ ।
वर्षको ७० हजार बुझाउने शर्तमा बगान लिजमा लिनुभएका दहालले अघिल्लो वर्ष ठूलो घाटा सहनुप¥यो ।  ३० रोपनीको बगान लिजमा लिनुभएका उहाँ हरियोपत्तिको कारोबारले यो वर्ष पनि लिज रकम तिर्न नपुग्ने अनुमानमा हुनुहुन्छ ।  पहिलो टिपाइको चियाको मूल्य राम्रो नभएकाले अबको हरियोपत्तिले लिजको रकम तिर्न नपुग्ने निधो भइसकेको दहाल बताउनुहुन्छ ।  एक किलो हरियोपत्ति मुस्किलले ३५ रुपियाँमा बिक्छ, खेताला छोइनसक्नुछ ।  बगान बेक्कारमा लिएछु जस्तो भइरहेको छ ।
चिया प्राविधिकसमेत रहनुभएका सूर्योदय नगरपालिका–४ कै ज्योति अधिकारी दुई पात एक सुइरो हरियोपत्तिको लागत मूल्य ४० रुपयाँ पर्ने बताउनुहुन्छ । अग्र्यानिक उत्पादनमा भने प्रतिकिलो हरियोपत्तिलाई ६० रुपियाँभन्दा माथि पर्छ तर किसानले भने लागत मूल्यभन्दा कममा हरियोपत्ति बिक्री गर्नु परेको गुनासो गर्छन् ।
अग्र्यानिक चियाले भने ६५ रुपियाँको हाराहारीमा मूल्य पाइरहेको केन्द्रीय चिया उत्पादक सहकारी सङ्घका अध्यक्ष गोविन्द दाहालले बताउनुभयो । चियाको मूल्य सुरुमै कम पाएपछि किसान भने यस वर्ष पनि लागत मूल्य नउठ्ने चिन्तामा छन् । चिया टिप्ने कामदारको रोज बढेको छ, चिया किसान अर्जुन निरौला भन्नुहुन्छ, अहिले बिगामा चिया टिप्दा मजदुरले प्रतिकिलो १० रुपियाँ लिन्छन् । गत वर्ष पहिलो टिपाइको चियाको मूल्य ४५ रुपियाँ थियो । चियाको आम्दानीभन्दा अन्य खर्च बढेका कारण लिजमा बगान लिएर चलाउनु घाटाको व्यापार भइरहेको किसान बताउँछन् । tea garden
लागत अनुसार सरकारले नै हरियोपत्तिको मूल्य तोक्नुपर्ने चिया किसानको माग छ । सरकारले पत्तिको मूल्य नतोकेसम्म किसानले लागत मूल्य पाउँदैनन्, चिया किसान मुकुन्द पौडेलले भन्नुभयोे, कारखानाका मालिक एक भएर मूल्य निर्धारण गर्छन्, त्यसले किसानलाई बर्सेनि ऋण थपिँदैछ । चियाको क्षेत्रमा काम गर्दै आएको चिया तथा कफी विकास बोर्डले कफीको मूल्य निर्धारण गर्दै आएको भए पनि चियाको मूल्य तोक्दैन । चियाको विकासका लागि जिल्लामा स्थापना भएका चिया विस्तार आयोजनाले पनि चिया विस्तारको मात्रै काम गर्छन् । इलामका २६ वटा चिया कारखानामा साना कृषकको चिया प्रशोधन हुन्छ । जिल्लामा पाँच हजार साना चिया किसानले तीन हजार ७९४ हेक्टर क्षेत्रमा चिया खेती गर्छन् । कृषकहरूले वार्षिक रूपमा ११ लाख २९ हजार १० किलो चिया उत्पादन गर्ने  गरेको चिया तथा कफी विकास बोर्डले जनाएको छ ।
इलाममा मात्रै २० वटा ठूला अर्थोडक्स चिया कारखाना छन् भने साना कारखानासमेत सञ्चालनमा छन् । इलाममा नेपाल स्मल टी प्रोडयुसर प्रालि, ग्रिन टी प्रोडयुसर प्रालि, हिमालयन रेञ्ज चिया उद्योेग प्रालि पञ्चकन्या, इलाम टी प्रोड्युर्सस प्रालि श्रीअन्तु, कन्याम चिया कमान, गोर्खा टी स्टेट गुराँसे, माइपोखरी टी इन्डष्ट्रिज प्रालि, चिलिङकोट चिया कमान साँखेजुङ, मंगल चिया उद्योग प्रालि, सिद्धिविनायक टी स्टेट प्रालि, इलाम चियाबारी र ग्रिन भ्याली टी इन्डष्ट्रिज प्रालि लगायतले अर्थोडक्स चिया उत्पादन गर्छन् । पूर्वीका इलाम, पाँचथर र धनकुटामा अर्थोडक्स् चिया उत्पादन गरिन्छ । पाँचथरको फिदिममा एउटा र धनुकटामा तीनवटा अर्थोडक्स चिया कारखाना सञ्चालित छन् । अर्थोडक्स चिया जर्मनी, हङ्कङ, नेदरल्यान्ड, जापान, भारतलगायतका देशमा जाने गरेको छ । किसानले बर्सेनि समयसापेक्षा हरियोपत्तिको मूल्य पाउनुपर्ने माग उठाउने गरेको भए पनि कारखानाहरूले मनोमानी ढङ्गले मूल्य निर्धारण गर्ने गरेको किसानको आरोप छ ।

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना