शेयर बजारमा अवसरै अवसर

sarojसरोज अधिकारी


 

नेपाली शेयर बजारमा खासै रौनक छाउन सकेको छैन ।  बजार पर्ख र हेरकै अवस्थामा देखिएको छ ।  
स्थानीय तहका पहिलो चरणका निर्वाचन सकिएर दोस्रो चरणको निर्वाचन नजिकिँदै गर्दा पनि बजारमा खासै ठूलो उतार चढाव आएको देखिँदैन ।  राजनीतिक सङ्क्रमणको अन्त्यलाई मुख्य मुद्दा बनाएको सन्दर्भमा दलबीच सहमति र सहकार्यको सम्भावना सधैँ ओझेलमा पर्दै आएको छ ।  दोस्रो चरणको स्थानीय निर्वाचनपश्चात् आर्थिक सामाजिक विकासले गति लिने अपेक्षा गरिएको भए पनि पुनः दुई नम्बर प्रदेशमा तेस्रो चरणको चुनाव आगामी असोज २ गतेका लागि हुने विषयले अझै अन्योल सिर्जना भएको छ ।  
शेयर बजारलाई राजनीतिक मुद्दाले प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको भए पनि बजार अहिले बढ्न नसक्ने मुख्य  आधार  केलाउँदा थुप्रै स्पष्ट कारण देख्न सकिन्छ ।  शेयर बजार बढ्नका लागि पहिलो आवश्यकता भनेको ब्याजदरमा कमी आउनुपर्ने हो ।  सो हुन सकेको छैन ।  नेपाल राष्ट्र बैङ्कले हालै सार्वजनिक गरको चालू आर्थिक वर्षको पहिलो दश महिनाको प्रतिवेदनमा पनि निक्षेप सङ्कलनमा आठ प्रतिशतको वृद्धि तथा कर्जा लगानीमा भने १६ प्रतिशतको हाराहारीमा वृद्धि भएको पाइनुले पनि तरलताको समस्या अझै गहिरो रूपमा रहेको स्पष्ट देखिन्छ ।  बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको चुक्ता पुँजी बढाउने चटारोले व्यापार विस्तार गर्नुपर्ने र पुँजी वृद्धिको अनुपातमा नाफा बढाउनुपर्ने बाध्यता संस्थामा देखिएको छ ।  त्यसका लागि पनि निक्षेप सङ्कलनलाई बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले प्रमुखताका साथ हेरेको पाइन्छ ।  नेपाल राष्ट्र बैङ्कको निर्देशनअनुसार बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले साधारणता आफूले सङ्कलन गरेको निक्षेपको ८० प्रतिशतसम्म मात्र कर्जा लगानी गर्न पाउने व्यवस्था छ ।  यस्तो परिस्थितिमा निक्षेप सङ्कलनमा कमी आउने र कर्जाको माग भने बढ्नुले पनि तरलताको अभावलाई थप निम्तो दिएको छ ।  बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले बचतमा नै आठ प्रतिशतसम्मको ब्याज दिन थालेका छन भने मुद्दती खातामा भने अनौपचारिक रूपमा १४–१५ प्रतिशतसम्मको ब्याज पाउने अवस्था आएको देखिन्छ ।
बैङ्कमा ठूलो रकमको निक्षेप राख्नका लागि सघाउनेले राम्रो आम्दानी गरेको समाचार आइरहेकोले पनि निक्षेप सङ्कलनलाई बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले वर्तमान अवस्थामा ठूलो प्राथमिकतामा राखेको स्पष्ट देखिन्छ ।  यस्तो परिस्थितिमा दास्रो बजारमा शेयर खरिद गर्दै लगानी गर्न चाहने लगानीकर्ताले कम्तीमा पनि १८–२० प्रतिशतसम्ममा कर्जा लिएर बजारमा लगानी गर्नुपर्ने देखिन्छ ।  जुन तत्कालका लागि फाइदाजनक नहुन सक्छ ।  लामो समयका लागि विना ब्याजको रकम उपयोग गर्दै  दोस्रो बजारमा लगानी गर्नेका लागि केही सम्भावना देखिए पनि चर्को ब्याजमा ऋण लिएर दोस्रो बजारमा लागनी अवश्य पनि घातक निर्णय हुनसक्छ ।  त्यसैले पनि बजार तत्काल माथि जाने सम्भावना हाल देखिँदैन ।  व्यवसायका लागि चर्को ब्याजदरका कारण कर्जामा शिथिलता आएपश्चात् भने ब्याजदरमा कमी आउने अवस्था सिर्जना भएका बखत भने दोस्रो बजारमा लगानी बढ्ने र त्यसले समग्रमा बजारमा सकारात्मक परिणाम ल्याउन सक्छ ।  
विगतमा शेयर बिक्री गरेर नगद लिएर बसेका लगानीकर्ताका लागि हाल अवसरै अवसर छन् ।  बजारमा साधारण शेयर आउने क्रम जारी छ ।  चर्को ब्याजमा नभएर आफूले जोहो गरेको रकमले साधारण शेयर भर्दा पर्ने शेयरको सङ्ख्या र त्यसले दिने प्रतिफल राम्रै देखिन्छ ।  लगानीकर्ताका लागि अर्को राम्रो अवसर भनेको बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले हकप्रद बिक्री क्रममा खपत नभएको वा शेयरधनी लगानीकर्ताले भर्न छुटाएका शेयरको लिलामी हो ।  सामान्यतया कुनै पनि बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको शेयरको बजार मूल्यभन्दा ९० देखि ९२ प्रतिशतको हाराहारीमा लिलामी स्वीकार गर्ने अवस्थामा शेयर पाइने भएकोले पनि नगद हुनेका लागि तत्काल राम्रो आम्दानी गर्न सकिने सम्भावना बढेको छ ।  
लिलामीमा स्वीकारेको शेयरमा तत्कालै दश प्रतिशतसम्मको मुनाफा पाइने अवस्था विद्यमान देखिन्छ ।  तर यसमा पनि चर्को ब्याजमा पैसा ल्याएर लिलामी भर्नुमा भने खासै फाइदा हुने अवस्था छैन ।  
शेयर बजारमा नगद लगानी गर्न तम्सिएकाका लागि अर्को ठूलो सम्भावना भनेको बजारमा आउने तयारीमा रहेको थप साधारण शेयर एफपीओ पनि हो ।  प्रिमियर इन्स्योरेन्स, एनएमबी बैङ्क, बुटवल पावर लि. जस्ता कम्पनीको एफपीओ आउने तयारी हुँदैछ ।  त्यसमा पनि बजार मूल्यभन्दा केही प्रतिशत सस्तोमा शेयर भर्ने अवसर मिल्ने निश्चित छ ।  जसले पनि लगानीकर्तालाई राम्रै फाइदा दिने अवसर देखिएको छ ।  
विगतमा शेयर बिक्री गरेर नगद लगानी गर्न चाहनेका लागि मुद्दती निक्षेपमा पनि राम्रो प्रतिफल मिल्ने परिस्थिति कायमै रहेको छ ।  तरलताको अभाव कायमै रहेकोले १५ प्रतिशतको हाराहारीमा प्रतिफल पाउने अवस्था भनेको सरकारले मुद्रास्फिती एक अङ्कमा सीमित राख्ने वाचा गरेको सन्दर्भमा राम्रो अवसर हो ।  त्यसको अतिरिक्त नगद लिएर दोस्रो बजारमा नै शेयर खरिद गरी बजारमा छिर्ने मौका कुरेर बसेका लगानीकर्ताका लागि दोस्रो बजारमै पनि मूल्य आम्दानी अनुपात २५ गुणाभन्दा कम रहेको, प्रतिशेयर आम्दानी राम्रो भएको विगतमा राम्रो प्रतिफल दिँदै आएको, सञ्चालक तथा राम्रो समूहबाट दक्ष जनशक्तिका साथ सञ्चालित कतिपय संस्थाको शेयरको बजार मूल्य निकै सस्तो भएको पाइन्छ ।  जुन लगानीका लागि राम्रो अवसरको रूपमा लिन सकिन्छ ।  दोस्रो बजारमा छिर्दा भने लामो समयसम्म प्रतिफलका लागि कुर्न सक्ने तथा कुन समूहको कुन कम्पनीले भविष्य उचित प्रतिफल दिन सक्छ भन्ने कुराको राम्रो विश्लेषण भने जरुरी हुन्छ ।  लगानी गर्ने भने जथाभावी जुन पायो उही कम्पनी हल्लाको भरमा खरिद गर्नेले भने सधैँ ठूलो जोखिम मोल्नुपर्ने हुन्छ ।  शेयरमा लगानी गर्ने दक्षता नभएकाका लागि भने म्यचुअल फण्डको प्रति एकाइ खरिद गर्नु अर्को राम्रो विकल्प हुनसक्छ ।  
शेयर बजारको लगानीमा विश्वास गर्नेका लागि भने तरलताको अभावका कारण राम्रो ब्याजदर पाएको वर्तमान अवस्थामा पनि गतिला कम्पनीको शेयरमा लगानी गर्नेले भविष्यमा उच्च प्रतिफल लिनसक्ने कुरामा कुनै शङ्का छैन ।  निक्षेपको ब्याजमा भने निश्चित र सुरक्षित प्रतिफल पाउने हो तर शेयर बजारमा भने जोखिम पनि छ सम्भावना पनि सधैँ नै धेरै रहन्छ ।   

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना