बजारमा शेयरको बढ्दो आपूर्ति

sarojसरोज अधिकारी




वर्तमान नेपाली शेयर बजारका कारोबार उच्च हुँदा पनि नेप्से परिसूचकाङ्कमा भने खासै ठूलो उतार चढाव आएको देखिँदैन ।  नेपाल शेयर बजारमा वर्चस्व कायम रहँदै आएको बैङ्क तथा वित्तीय समूहको चुक्ता पुँजी वृद्धि गर्ने नेपाल राष्ट्र बैङ्कले तोकेको समयसीमा सकिएका बेला त्यस्ता समूहको संस्थाले हकप्रद र बोनस शेयर वितरण गर्ने कार्यलाई तीव्र बनाएको मात्र होइन नेप्सेमा दैनिक जस्तो ठूलो मात्रामा शेयर सूचीकरण हुन थालेको छ ।  त्यसले बजारमा बैङ्क तथा वित्तीय समूहको शेयरको आपूर्ति उच्च हुँदा बजार माथि जान सकेको देखिँदैन ।  शेयर सूचीकरण उच्च हुँदा थपिएको शेयर बेच्न कतिपय लगानीकर्ता आतुर देखिन्छन् भने कतिपय लगानीकर्ताले भने शेयर सस्तियो भन्ने अनुमानका लगाउँदै शेयर खरिदलाई प्राथमिकतामा राख्दा नेप्सेमा खासै उछाल नहुँदा पनि कारोबार भने उच्च हुन पुगेको देखिन्छ ।  गत साता मात्र नेप्सेमा कारोबार भएको कुल पाँच दिनमध्ये एक दिन ९६ करोड र बाँकी चार दिन एक अर्बभन्दा माथिको कारोबार भई जम्माजम्मी पाँच अर्ब ५३ करोडभन्दा बढीको कारोबार भएको छ ।  नेप्से परिसूचकाङ्क भने हरके दिन दोहोरो अङ्कको उतार चढावविना नै रहेको पाइएको छ ।  दैनिक सामान्य बढ्ने वा घट्ने बजारका कारण नेप्सेमा गतहप्ता जम्माजम्मी ११ अङ्कको मात्र वृद्धि देखिएको छ ।  कतिपय विश्लेषकहरू नेप्सेमा ठूलो मात्रामा शेयरको आपूर्ति भएको सन्दर्भमा पनि बजार नघट्नुलाई राम्रै मानिरहेका छन् ।  शेयरको आपूर्तिको मात्रामा उच्च कारोबार हुनुले हाल बजारले बाढी आएको शेयर पचाउने क्रम जारी रहेको देख्न सकिन्छ ।  यसलाई शेयर बजारको भाषामा (डाइजेसन पिरियड) बढ्दो आपूर्ति पचाउने समयको रूपमा हेर्न सकिन्छ ।  यस्तो अवस्थामा पनि बजार खासै नघट्नुलाई स्वाभाविक रूपमा हेर्नुपर्ने धारणा पनि भेटिन्छ ।  
बजार उकालो लाग्नुपर्ने कारकतŒवको रूपमा बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको वार्षिक प्रतिवेदन सार्वजनिक भइरहेको अवस्था र त्यसमा परिणाम भने सन्तोषजनक नै आइरहेको अवस्थाले बजार माथि जानुपर्ने हो ।  हरेक कम्पनीको नाफामा उच्च वृद्धि भएको तथ्याङ्क सार्वजनिक भइरहेको अवस्थाले पनि बजारलाई खासै माथि लान सकेन ।  त्यसमा शेयरका बढ्दो आपूर्ति नै प्रमुख हो ।  पुँजी वृद्धिको अनुपातमा नाफा वृद्धि हुन नसक्दा प्रतिशेयर आम्दानी खस्किएको अवस्था भने स्पस्ट रूपमा देख्न सकिन्छ ।  बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले चुक्ता पुँजी पूर्ण रूपमा निर्धारित सीमाभित्र पु¥याउन आर्थिक वर्ष ०७३–७४ को मुनाफा तथा सञ्चित कोषबाट समेत बोनस शेयर दिनुपर्ने अवस्था कायमै रहेको र कतिपय बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाले चुक्ता पुँजी नेपाल राष्ट्र बैङ्कले तोकेको सीमाभन्दा पनि बढी पु¥याउने प्रतिबद्धता जनाइसकेको अवस्थामा बैङ्क राम्रो प्रतिफल दिन सक्ने बैङ्क तथा वित्तीय संस्थामा पनि लगानीकर्ताको आकर्षण कायमै रहने देखिन्छ ।  
नेपाली शेयर बजारमा दास्रो ठूलो समूहको रूपमा स्थापित हुँदै आएको बीमा समूहको शेयरमा भने हाल लगानीकर्ताको आकर्षण निकै बढेको देखिन्छ ।  बीमा समितिले निर्जीवन बीमाका लागि एक अर्ब तथा जीवन बीमाका लागि दुई अर्बको चुक्ता पुँजी आगामी ०७५ साल असार मसान्तसम्ममा पु¥याउन निर्देशन दिएपश्चात् चुक्ता पुँजी कम भएका बीमा कम्पनीमा लगानीकर्ताको ओहिरो लाग्दा दैनिक शेयर बजारको कारोबारमा बीमा समूहको हिस्सेदारी उल्लेख्य रूपमा देखिन थालेको छ ।  हालको चुक्ता पुँजी तथा कम्पनीले दिन सक्ने बोनस तथा हकप्रदको हरहिसाबमा लगानीकर्ता व्यस्त देखिन थालेको छ तर उच्च मूल्यमा खरिद गर्दा भविष्यमा हकप्रद तथा बोनस शेयर पाएर शेयरको सङ्ख्यामा त वृद्धि होला तर आफ्नो लगानी परेको पुँजीमा वृद्धि हुन्छ हुँदैन भनेर हेक्का राख्दै लगानी गर्नु उचित हुन्छ ।  पुँजी वृद्धि हुँदैमा कम्पनीले राम्रो प्रतिफल दिन सक्ने अवश्य पनि होइन ।  बीमा समितिले दश नयाँ जीवन बीमा कम्पनीलाई स्वीकृति प्रदान गरिसकेको तथा केही निर्जीवन बीमा कम्पनीलाई थप स्वीकृति प्रदान गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको सन्दर्भमा आफ्नो लगानीको सुरक्षालाई पर्याप्त ध्यान दिएर मात्र बीमा समूहको शेयरमा लगानी गर्नु उपयुक्त देखिन्छ ।  बीमा कम्पनीको शेयरमा लगानी गर्दा आफूले लगानी गर्ने निश्चित कम्पनीको व्यापार विस्तार कस्तो छ मुख्य रूपमा हेक्का राख्नुपर्ने देखिन्छ ।  
बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाहरूको शेयरको आपूर्ति बढेको र अझै बढ्ने क्रम जारी नै रहेको विद्यमान अवस्था अनि बीमा कम्पनीको ठूलो मात्रामा हकप्रद तथा बोनस शेयर आउने परिस्थितिमा भविष्यमा कम्पनीले दिन सक्ने प्रतिफलको राम्रो हेक्का राखेर मात्र शेयर खरिद गर्नुपर्ने देखिन्छ ।  तत्कालका लागि शेयर खरिद गर्दा के कस्ता कुरामा ध्यान दिनुपर्छ भन्ने सन्दर्भमा लगानीकर्ताले यस्ता विषयमा विचार पु¥याउनु जरुरी देखिन्छ ।  बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको शेयर खरिद गर्दा त्यस्ता कम्पनीको पुँजी वृद्धिको अनुपातमा नाफाको वृद्धि कस्तो छ हेर्नु उपयुक्त हुन्छ ।  त्यसैगरी, संस्था कस्तो समूहले सञ्चालन गरेको छ र उनीहरूको विगतको ट्रयाक रेकर्ड कस्तो छ अनि सो संस्थाले विगतमा कस्तो प्रतिफल दिँदै आएको छ राम्रोसँग हेर्नुपर्छ ।  बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको पुँजी वृद्धि भएको छ, त्यसले उनीहरूलाई कर्जा विस्तारलाई थप दबाब परेको र कर्जा विस्तार गरेको देखिन्छ ।  यस्तो अवस्थामा संस्थाको खराब कर्जाको अनुपात बढेको त छैन ? सो विषयमा पनि विचार पु¥याउन पर्छ ।  पुँजी वृद्धिको तुलनामा व्यापार विस्तार, निक्षेपमा बढोत्तरी, कर्जा विस्तार र खराब कर्जा नबढेको कम्पनी लगानीकर्ताको वर्तमान रोजाइ हुनपर्छ ।  बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको नाफा बढ्यो भन्ने समाचार सुनेर मात्र लगानी गर्नु धातक हुन सक्छ ।  हरेक बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको वार्षिक समग्र प्रगतिको दरको विविध पक्षको राम्ररी अध्ययन गर्नु लगानीकर्ताका लागि जरुरी हुन्छ ।  बजारमा कायम बजार मूल्यलाई प्रतिशेयर आम्दानीले भाग गर्दा निस्कने मूल्य आम्दानी अनुपात
(पीई रेसियो) को समेत हेक्का राख्नुपर्ने हुन्छ ।  त्यस्तो अनुपात २५ गुणाभन्दा बढी नहुँदाको अवस्थालाई राम्रै मान्नुपर्छ ।  

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना