सम्पदाको भग्नावशेष हटाउँदा महत्त्वपूर्ण सामग्री हराउने चिन्ता

राधा चालिसे

काठमाडौँ, भदौ ३१ गते । भूकम्पले भत्किएका विश्व सम्पदा र अन्य पूरातात्विक महत्वका स्थलबाट भग्नावशेष हटाउँदा डोजर र एस्काभेटर जस्ता भारी सवारी साधनहरूको प्रयोग गरिएकोमा विश्वका पुरातत्वविद्हरूले चिन्ता जनाए पनि त्यो कार्य अहिले पनि रोकिएको छैन । 

विश्व सम्पदा सूचीबाट भग्नावशेष डोजर लगाएर हटाउँदा त्यसले भूकम्पको तुलनामा ४० प्रतिशतसम्म थप क्षति पु¥याएको बताउँदै पुरातत्वविद्हरूले चिन्तासँगै आपत्ति जनाएका थिए । भूकम्पलगायत कारणबाट जोखिममा परेका सम्पदाको संरक्षणका लागि गत साता काठमाडाँैंमा भएको दक्षिण एसियाली सम्मेलनमा विज्ञहरूले त्यस्तो चिन्ता जाहेर गरेका थिए ।
विसं. २०७२ वैशाखको भूकम्पबाट भत्किएका संरचनाका भग्नावशेष राजधानी काठमाडौँ टँुडिखेलमा थुपारिएकोमा सम्मेलन सुरु भएकै भोलिपल्ट भदौ १९ देखि त्यसरी डोजर लगाएर भग्नावशेष हटाउन थालिएको थियो ।
त्यसरी टुँडिखेलमा थुपारिएको ऐतिहासिक सम्पदा र मठ मन्दिरका भग्नावशेष पन्छाउने क्रममा ऐतिहासिक महत्वका सामग्रीहरू फेला परिरहेका छन् ।
नेपाली सेनाको मातहतमा रहेका टुँडिखेल क्षेत्रबाट डोजर लगाएर भग्नावशेषजन्य सामग्री पन्छाउने क्रममा सिंहका मूर्ति, काष्ठमण्डपका थाम अड्याउन हालिएका ढुङ्गा, अन्य केही मूर्ति फेला परेका हुन् ।
भूकम्प गएलगत्तै धरहरा, काष्ठमण्डप, वसन्तपुरलगायत स्थानबाट मानिसको उद्धार गर्न र भत्किएका संरचना पन्छाउन निकालिएको भग्नावशेषलाई टँुडिखेलको दक्षिण र पश्चिम भागमा थुपारिएको थियो । अहिले टँुडिखेल वरपर मानिस हिँड्ने बाटो बनाउने र त्यसलाई सफा गर्ने भन्दै भग्नावशेष केही नारायणहिटीभित्रको पोखरी पुर्न ओसार्न थालिएको छ ।
ती भग्नावशेषमा ऐतिहासिक महत्वका सामग्री रहनसक्ने भन्ने भएकाले जथाभावी रूपमा पन्छाउन नहुने भन्दै काष्ठमण्डप पुनःनिर्माण अभियानले विरोध जनाउँदै आएको छ । अभियानका अध्यक्ष वीरेन्द्रभक्त श्रेष्ठले भग्नावशेष पन्छाउने क्रममा फेला परेका मन्दिर र सम्पदाका महत्वपूर्ण अवशेष तथा मूर्ति फेला परेको र कतिपय ढुङ्गा हराएको गुनासो गर्नुभयो ।
उहाँले ती भग्नावशेषजन्य माटो इँटाका टुक्रा सम्पदा पुनःनिर्माणको क्रममा पुनः प्रयोग गर्न सकिने भएकाले जथाभावी फोहोर पन्छाएजसरी पन्छाउन नहुने बताउनुभयो । सामग्री पन्छाउने क्रममा नेपाली सेनाले आफ्ना सैनिक जवानलाई हेभी इक्विपमेन्ट सञ्चालनका लागि तालिम पनि दिइरहेको नेपाली सेनाले जनाएको छ ।
महानगरपालिका भने टुँडिखेलमामा झाडी उम्रिएर जङ्गलजस्तो भएको र त्यहाँ काठमाडौँवासीलाई टहल्ने स्थान पनि बनाउन ती सामग्री पन्छाउन थालेको सम्पदा विभागका प्रमुख अर्चना शाक्यले बताउनुभयो । नेपाली सेनाका प्रवक्ता झङ्कर कडायतले त्यहाँ भेटिएका केही ढुङ्गाका मूर्ति, काठका कलात्मक टुँडालका टुक्रा सङ्कलन गरेर सुरक्षित राखिएको र ती सामग्री पुरातत्व विभागलाई जिम्मा लगाइने बताउनुभयो । उक्त स्थानमा त्रिचन्द्र सैनिक अस्पताल भत्काउँदाको भग्नावशेष पनि रहेको उहाँले जानकारी दिनुभयो ।

 

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना