डिमेन्सिया रोगबाट पीडित र स्याहारकर्ताको भूमिका

प्रभातकिरण प्रधान

 

विस्मृति रोग अर्थात् डिमेन्सिया रोगबाट पीडित व्यक्ति जसको सम्झना शक्ति, विचार गर्ने शक्ति, सञ्चार शक्ति र आफ्नो हेरविचार गर्ने शक्ति दिन प्रतिदिन ह्रास हुँदै गइरहेको अवस्थामा त स्याहारकर्ता र परिवारका लागि त निकै कठिन समस्याको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ ।
डिमेन्सियाको कारण मानसिक अवस्था÷विचारमा उतारचढाव हुनुका साथै व्यक्तित्व र व्यवहारमा समेत परिवर्तन हुने सम्भावना प्रबल हुन्छ । यस्तो अवस्थामा पीडित व्यक्तिको सहयोगार्थ विषेशगरी उनको परिवर्तित मानसिक अवस्था÷विचार÷व्यवहार तथा सञ्चारमा कठिनाइजस्ता समस्यालाई निम्न उपायबाट केही कम गर्न सकिन्छ ः
सञ्चारः
डिमेन्सियाबाट पीडित व्यक्तिसँग सञ्चार गर्ने तरिका हामीले जन्मदै जानेका छैनौँ तर सिक्न सकिन्छ । सञ्चार गर्ने तरिकालाई अलिकति सुधारेको खण्डमा स्याहार गर्ने तनावलाई कम गर्नुका साथै बिरामीसँगको सम्बन्धलाई समेत राम्रो बनाउन सकिन्छ । राम्रो सञ्चार शिपको माध्यमबाट बिरामीको लागि सजिलो वातावरण तयार गरिदिनुका साथै चुनौतीपूर्ण व्यवहारलाई पनि केही हदसम्म नियन्त्रणमा राख्न स्याहारकर्ताको भूमिका महŒवपूर्ण हुन्छ । डिमेन्सियाबाट पीडित व्यक्तिसँग सञ्चार गर्ने १० वटा उपाय ः
१. वार्तालापका लागि सकारात्मक सोच राख्नुहोस् ।
२. व्यक्तिको ध्यान आफूतिर तान्नुहोस् ।
३. तपाईंको सन्देश प्रस्ट र बुझ्ने गरी प ।्रवाह गर्नुस्
४. सरल र उत्तर दिन सक्ने खालका प्रश्न । सोध्नुस्
५. कान, आँखा र मुटुबाट सुन्नुस् ।
६. कार्य र क्रियाकलापलाई विभिन्न तहमा बाँडनुस् ।
७. असहज स्थिति सहज बनाउन ध्यानलाई अन्त मोडनुस् ।
८. आश्वासनसहित पे्रमपूर्वक प्रतिक्रिया जनाउनुस् ।
९. पुराना तर राम्रा कुरालाई सम्झनुस् ।
१०. हाँसो ठट्टा जारी राख्नुस् ।
असामान्य व्यवहारलाई कसरी सम्हाल्ने ?
बिरामीको परिवर्तित व्यवहार र व्यक्तित्वलाई सम्हाल्नु हाम्रो लागि कठिन चुनौती हो । रचनात्मक शिप, लचिलोपन, धैर्यता, माया र आत्मविश्वासको माध्यमद्वारा यस्ता चुनौतीका सामना गर्न सक्नु हुनेछ । डिमेन्सियाबाट पीडित व्यक्तिको असामान्य व्यवहारलाई सम्हाल्ने केही उपाय ः
१. रोगीले गर्ने व्यवहारलाई सहज रूपमा लिनुपर्छ ।
२. चिकित्सक परामर्श लिनुपर्छ ।
३. परिवर्तित व्यवहारको कुनै कारण भए पत्ता लगाउने प्रयास गर्नुपर्छ ।
४. व्यवहार सङ्केतपूर्ण हुन सक्छ, बुझ्ने प्रयास हुनुपर्छ
५. व्यवहार सधैँ एकनाशको नहुन पनि सक्छ ।
डिमेन्सियाबाट पीडित व्यक्तिका लागि केही लाभदायी क्रियाकलाप ः
१. गीत गुनगुनाउने अथवा सङ्गीत सुन्नु उपयुक्त हुन्छ ।
२ चित्रकला वा हस्तकला क्रियाकलाप लाभदायक हुन्छ ।
३. यदि बिरामी कर्मचारी हुन् भने घरलाई कार्यालयको वातावरण बनाउन दिने प्रयास गर्दा राम्रो हुन्छ ।
४. घरको वातावरण सफा र बिरामीको लुगा, तौलिया मिलाएर राखिदिनुपर्छ ।
५. घरमा बगैँचाको वातावरण दिनुस् वा बगैँचा, पार्कतिर घुमाउन राम्रो हुन्छ ।
६. अखबार, खबर पत्रिका पढेर सुनाउँदा बिरामीमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ ।
७. साहित्यका वा मनपर्ने पुस्तक बिरामीको पहुँचमा हुनुपर्छ ।
८. रोगीसँगै बसी साधारण र मनपर्ने खाना बनाउने वा फिल्म हेर्ने गर्नु लाभदायी हुन्छ ।
९. शब्दजाल या कोठेपद खेलाउनुस्
डिमेन्सियाबाट पीडित व्यक्तिका लागि उपयुक्त घरेलु वातावरण ः
१. सुरक्षित र भरपर्दो घरेलु वातावरण कायम राखौँ ।
२. व्यक्तिलाई घर र समाजमा समान ठाउँ दिउँ ।
३. आवश्यक वस्तु सजिलैसँग देखियोस् र भेटियोस् ।
४. चर्को ध्वनि र धेरै दृश्यले बिरामीलाई रिस उठ्न सक्छ ।
५. सजिलोसँग चिन्न घरको झ्याल ढोका, भित्ता, भुइँ तथा बाथरुममा चहकिलो रङ लगाऔँ ।
६. सजिलोसँग हिँड्न, डुल्न र कार्य गर्न सहयोग गरौँ ।
७. व्यक्तिलाई चिन्न सजिलो हुने गरिकन सोही बमोजिम घरलाई डिजाइन गरौँ ।
८. एकान्त र समूहसँग बस्ने समयलाई सन्तुलन गरौँ । उपयोगी पारिवारिक र सामाजिक भेलामा सरिक हुन हौस्याउनुपर्छ ।
९. साथीभाइ, नातेदारसँग बेला–बेलामा अन्तरक्रिया गराई व्यक्तिको पहिचान कायम राख्न मद्दत गर्नुस् ।
१०. डिमेन्सियाबाट ग्रसित व्यक्तिलाई जीवनको परिभाषा र महŒव बुझाउने खालका वातावरण सिर्जना गरी सहयोग गर्नुस् ।

 प्रकाशित मिति: २०७४/६/७

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना