शेयर बजारमा देखिएको निराशा

sarojसरोज अधिकारी

मुलुकमा चुनाव नजिकिँदै गर्दा शेयर बजारमा भने त्यसको रौनक पटक्कै पर्न सकेको छैन ।  अघिल्लो हप्तामा कारोबारको पहिलो दिनदेखि नै लगातार तीन दिन उकालो लागेको बजार अन्तिम दुई दिन ओरालो लाग्यो ।  लगातार दुई हप्ता ओरालो लागेर करिब १०५ अङ्क गुमाएको बजारले गत हप्ता मात्र तीन दिनमा ५५ अङ्क नजिक सुधारेको भए पनि साताको अन्तिम दिनको गिरावटले त्यस्तो सुधारको कुनै अर्थ देखिएन ।  यस साता साताको पहिलो दिन पनि बजारमा गिरावटले निरन्तरता पाएको छ ।  बजार सुधारको दिशामा थुप्रै बाचा भए थप्रै प्रतिबद्धता जनाइए तर व्यवहारमा शेयर बजारमा लगानी गर्ने उपयुक्त वातावरण बनिसकेको छैन ।  बजारमा बढेको आपूर्ति धान्नका लागि गैरआवासीय नेपालीको लगानी आउने कुरा कार्यान्वयन आएको छैन ।  अनलाइन ट्रेडिङमार्फत कारोबार हुने कुरो हाललाई आगामी जेठमा सारिएको छ, सो समयमा पनि कार्यान्वयनमा आउने हो वा होइन भन्ने टुङ्गो छैन ।  बजारमा हाल देखिएको शेयरको बढ्दो आपूर्ति खपत गर्नका लागि कुनै ठोस कदम चालिएको देखिँदैन, जसले बजार माथि जान बाधा पु¥याएको छ ।  बजारमा शेयरको आपूर्ति आउँदा दिनमा अझै थपिने स्पष्ट छ ।  कतिपय बैङ्क तथा वित्त संस्थाले जारी गरेको हकप्रद र वितरण गर्ने बोनस शेयर बजारमा सूचीकृत हुन बाँकी नै छ ।  त्यसको अतिरिक्त नयाँ जीवन बीमा कम्पनीको साधारण शेयर जारी हुन बाँकी नै छ भने पुराना जीवन तथा निर्जीवन बीमा कम्पनीको चुक्ता पुँजी बढाउनुपर्ने बाध्यताले थप हकप्रद शेयर तथा बोनस शेयर बजारमा आउने निश्चित छ ।  यस्तो अवस्थामा बजारमा आपूर्ति बढेको अनुपातमा शेयरको माग सिर्जना हुन नसक्ने हो भने बजारमा थप गिरावट आउने सम्भावना छ ।  वर्तमान अवस्थामा शेयर बजार माथि जान नसक्नुको मुख्य कारणमध्ये एक हो निक्षेप र कर्जाको चर्को ब्याज दर ।  बजारमा अझै पनि निक्षेपमा प्रशस्त ब्याज पाइने अवस्था कायमै रहेको छ भने शेयरका लागि कर्जा लिन जाने हो भने १२–१४ प्रतिशतभन्दा कममा कर्जा पाइने सम्भावना देखिँदैन ।  शेयरमा लगानी गर्दा प्राथमिक शेयरमा हाल थोरै कित्ता शेयर पर्ने भएकोले पाँच–दश हजार लगानी गरे हुने अवस्था सिर्जना भएको छ भने दोस्रो बजारमा लगानी गर्दा प्रतिफल न्यून आउने अवस्थामा चर्को ब्याज तिरेर लगानी गर्न लगानीकर्ता हिच्किचाएको देखिएको छ ।  बजारमा तरलताको पर्याप्त भएको खबर आइरहेको अवस्थालाई झुठो साबित गर्दै हालै नेपाल राष्ट्र बैङ्कले तरलता व्यवस्थापनका लागि २० अर्ब रुपियाँ बजारमा पठाएकोले कर्जाको माग उच्च रहेको र तरलता अझै कम रहेको स्पस्ट हुन्छ, यस्तो परिस्थितिमा शेयर कर्जा सस्तो ब्याज दरमा पाउन त्यति सजिलो देखिँदैन ।  शेयर दलालमार्फत मार्जिन लेन्डिङको सुविधा दिने विषयले पनि हाल चर्चा पाएको भए पनि सीमित दलालले मात्र त्यस्तो सुविधा पाउने अवस्था र मार्जिन लेन्डिङमा दलाल कम्पनीले असुल गर्ने चर्को ब्याजदर र कमिसनले त्यस्तो सुधिवा लगानीकर्ताको हितमा नभई शेयर दलाल कम्पनीको कमाइ थप उकास्ने नयाँ नीति साबित भएको छ ।  यस्तो अवस्थामा बजार माथि जाने होइन, हाल घटेन भने पनि राम्रो मान्नुपर्ने भएको छ ।  
आर्थिक मुद्दालाई छोड्ने हो भने राजनीतिक परिस्थितिले बजारमा सबैभन्दा बढी प्रभाव पार्ने गर्छ ।  मुलुक चुनावी माहोलमा होमिएको बेला शेयर बजारमा सुधार आउन सकेको देखिँदैन ।  चुनाव निकै खर्चिलो भएको समाचार आइरहेका छन् ।  चुनाव आयोग सीमाभन्दा बढी खर्च नगर भनिरहेको छ ।  व्यवहारमा अकै अवस्था छ ।  ठूलो रकम खर्चेर महँगोमा जितिने चुनाव अनि ठूलो रकम खर्च गर्दा पनि हारिने चुनावले समाजमा आर्थिक क्रियाकलाप त बढाउँला तर त्यसले आर्थिक अपराध पनि बढाउन मद्दत गर्छ ।  आर्थिक अपराध बढ्दाको अवस्थामा शेयर बजारको समग्र विकासलाई सहयोग पुग्ने कुरै आउँदैन ।  कतिपय पश्चिमा मुलुकमा पारदर्शी रूपमा उठाइने चन्दा र राज्यले नै चुनावका लागि दिने खर्चका कारण चुनावपश्चात् राजनीतिमा ठूलो आर्थिक अनियमितता हटन सघाउ पुग्ने गरेको उदाहरण छन्् ।  नेपालको सन्दर्भमा चुनावले आर्थिक क्रियाकलाप बढाउने र त्यसले चुनावपश्चात् ठूलो मात्रामा बजारमा पैसा भित्रिने भएकोले चुनावपश्चात् बजारमा सुधार आउने झिनो आशा अब लगानीकर्ताले गर्दैछन् ।  
 बजार अन्योलपूर्ण भएको वर्तमान परिस्थितिमा शेयर बजारमा कम नाफा खाएर छोटो अवधिका लागि टेड्रिङ गर्ने लगानीकर्ता हाबी हुँदा बजारमा छोटो अवधिमा नै उतारचढाव देखिन थालेको हो ।  गत हप्ता बजार बढेको बेला कारोबार पनि उच्च भएको समयमा नाफा बुक गर्ने लगानीकर्ताले थुप्रै शेयर बेच्न भ्याएको देखिएको छ ।  लामो समयका लागि लगानी गर्ने लगानीकर्ताका लागि हाल बजारमा थुप्रै लामो समयदेखि गतिलो प्रतिफल प्रदान गर्दै आएका कम्पनी उपलब्ध भए पनि तत्कालै फाइदा हुने गरी शेयरमा लगानी गर्न भने समस्या नै देखिएको छ ।  शेयरमा ठूलो मात्रामा लगानी गर्न सक्ने र बजारलाई सकारात्मक दिशातर्फ मोडन सक्ने म्यचुअल फन्ड पनि निष्क्रियझैँ देखिएका छन् ।  बैङ्कको निक्षेपमा उच्च ब्याजदर खतरा रहित हुने अवस्थामा दैनिक रूपमा घट्दो दोस्रो बजारमा रकम लगाउने कम हुनु स्वाभाविक नै हो ।  अबको बजारको दिशा कतातिर मोडिने छ ? भन्ने प्रश्नको उत्तर चाहिँ आगामी चुनावपश्चात् राजनीतिले कस्तो मोड लिन्छ र नयाँ सरकारले लिने आर्थिक नीति कस्ता हुन्छन्, अनि बजार सुधारको दिशामा कति छिटो कदम चालिने छन्, त्यसमा निर्भर हुने देखिन्छ ।  

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना