गठबन्धनका नाममा जुटेको बहुमत

nuhuchchhe narayanन्हुंछेनारायण श्रेष्ठ

 

जग बलियो भयो भने मात्र घर बलियो बन्छ भन्ने पुरानो उखानजस्तै नेपाली राजनीतिमा नेपाली काँग्रेसको जग बलियो नभएकै कारण हालै सम्पन्न भएको प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभामा नराम्ररी हार व्यहोर्नुप¥यो । नेपाली काँग्रेस पुरानो पार्टी भएर पनि पार्टीभित्रको चरम गुटबन्दी, नातावाद, कृपावाद र परिवादवादका कारण काँग्रेस उँभो लाग्न सकेको छैन । स्थानीय निर्वाचनमा समेत नेपाली काँग्रेसले अपेक्षित जित निकाल्न सकेन । नेपाली राजनीति वृत्तमा नेपाली काँग्रेसको आफ्नै उच्च स्थान रहँदै आएको छ । महान् मानव बीपी कोइरालाको लक्ष्य लोकतन्त्र प्राप्ति नै हो । हालै भएको तीनै चरणको निर्वाचनमा नेपाली काँग्रेसले आफ्नो विजयी उपस्थिति जनाउन सकेन् । वि.सं. २००७ सालको क्रान्ति, २०३७ सालको जनमत सङ्ग्रह, २०४२ सालको सत्याग्रह, २०४६ सालको पहिलो जनआन्दोलन र २०६२÷०६३ सालको दोस्रो जनआन्दोलनबाट लोकतन्त्र प्राप्तिका लागि महŒवपूर्ण भूमिका खेलेको नेपाली काँग्रेस अहिले खुम्चिएको छ । नेपाली जनताले नेपाली काँग्रेसले सातवटै प्रदेशमा प्रदेश सरकार बनाउन सक्ने सिटसमेत ल्याउन सकेको छैन । यस अर्थमा नेपाली कांँग्रेस तीनवटै चुनावबाट जनताबाट अस्वीकृत भएको वा पछारिएको छ भन्दा अत्युक्ति नहोला । नेपाली काँंग्रेसको समाजवाद अनि विदेश नीति सकारात्मक भएकै कारण पनि नेपाली काँग्रेसलाई आमनागरिकले विश्वास गरिरहेका थिए । यतिसम्म कि तीन–तीन पटक नेपाल र नेपालीको उन्नति प्रगति होस् भनेर नेपाली नागरिकले बहुमतसमेत नेपाली काँग्रेसलाई नदिएको होइन तर काँग्रेसको नेतृत्व गर्ने पङ्क्तिले जनमतको उपहास गर्दै क्षणिक राजनीतिक स्वार्थका लागि बहुमतको नाममा तानाशाही लाद्ने प्रयास भएकै थियो । काँग्रेसको नेतृत्वमा केही उदाहरणीय काम नभएका भने पक्कै होइन । २०४७ सालपछि नेपाली वामपन्थी कहिले जुट्ने र कहिले फुट्ने क्रम जारी नै रह्यो र अहिलेको अवस्थामा पनि सो क्रम जारी छ । हालै सम्पन्न भएको प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको निर्वाचन अघि एमालेका अध्यक्ष केपी ओली र माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल प्रचण्डबीच राजनीतिक सहमति गरी वाम गठबन्धन गर्ने घोषणासँगै नेपालको राजनीतिले विश्व बजारमा चर्चाको शिखरमा पुगेको थियो । वाम गठबन्धनमा नेकपा एमाले, माओवादी केन्द्र र नयाँ शक्ति मिलेर वाम गठबन्धन भएको घोषणा गरिएको थियो । वामपन्थीहरूको रातारात गठबन्धन भएको समाचारले नेपाली काँग्रेसलगायत मधेशी दलमा समेत तरङ्ग फैलाइदियो । अन्ततः नेपाली काँग्रेस, राप्रपा, राप्रपा नेपाल र मधेशवादी दलबीच एकता गर्दै लोकतान्त्रिक गठबन्धनको घोषणा गरे र प्रजातन्त्र र लोकतन्त्रको सच्चा पहरेदार नेपाली काँग्रेसले मात्रै गर्न सक्ने, वामपन्थी गठबन्धन तानाशाही भएको गलत प्रचार विभिन्न सभा, समारोह र चुनावी कार्यक्रममा स्वयं नेपाली काँग्रेसका सभापति एवं प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले भन्दै हिँडे । यता वाम गठबन्धन भएको केही दिनपछि नयाँ शक्तिका बाबुराम भट्टराईले गठबन्धन त्यागेर काँग्रेसको अर्को गठबन्धन लोकतान्त्रिक गठबन्धनमा लागे भने मधेशी दल मिलेर मधेशी गठबन्धनको निर्माण गरे । नेपालको इतिहासमा पहिलोपटक भएको निर्वाचनमा थ्रेसहोल्डका कारण दलबीच गठबन्धन हुनुलाई सकारात्मक रूपमा लिइएता पनि वाम गठबन्धनलाई भने चौतर्फी रूपमा शङ्काको दृष्टिले हेरिएको थियो । कतिपयले त वाम गठबन्धन नाटक भएको, चुनावपछि फुट्ने, बहुमत नआउने, माओवादीको नियत गलत भएको पार्टीमाथि गठबन्धन भए पनि स्थानीय तहमा हुन नसक्ने, अन्तर्घात हुंँदा नेपाली कांँग्रेसले सहजै जित्ने, उखान टुक्का भने जस्तो नहुने जस्ता गम्भीर आरोप नेपाली काँग्रेसले गरेको थियो । देशव्यापी रूपमा निर्वाचन कार्यक्रममा प्रायस नेपाली काँग्रेसका नेता कार्यकर्ता सबैले वामपन्थी गठबन्धन आयो भने अधिनायकवाद आउने, निरङ्कुशता आउने, लेख्न, बोल्न, हिँड्डुल गर्न नपाइने भन्ने जस्ता मिथ्या हल्लाका भाषण छोडी नै रहे । उता वाम गठबन्धनले संयुक्त रूपमा समाज रूपान्तरण र देश विकासका साथसाथै समृद्धि र विकासका लागि घोषणापत्र तयार मात्रै गरेनन्, स्थानीय निकायसम्म माओवादी केन्द्र र नेकपा एमालेका नेता कार्यकर्ताबीच एकता गर्दै चुनावमा वाम गठबन्धलाई विजयी गराउनका लागि घरदैलो, सभा, सम्मेलन लगायतका कार्यक्रम गरे । नेपाली काँग्रेसका नेता कार्यकर्ता वाम गठबन्धनलाई सहजै हराएर आफू विजयी हुने दिवास्वप्नमा मात्रै लागिरहे । वाम गठबन्धनको जग भन्नु नै स्थानीय तल्ला एकाइ, जिल्लाका कार्यकर्ताको सङ्गठन मजबुत हुनु हो । वाम गठबन्धन हुनुपूर्व समेत नेकपा एमालेको जनवर्गीय सङ्गठन, पार्टी सङ्गठन केन्द्रदेखि गाउँसम्म सक्रिय र चलायमान नै थियो भने माओवादी केन्द्रको पनि त्यस्तै थियो तर नेपाली काँग्रेसको स्थानीय निकायसम्म सङ्गठन भए पनि सङ्गठन नाम मात्रैको थियो ।
नेपाली काँग्रेसले योपटक विनाएजेन्डा वाम गठबन्धनसँग प्रतिस्पर्धामा उत्रँदा र नेतृत्व कमजोर हुंँदा नराम्ररी हार खानुप¥यो । पटक–पटक बहुमत ल्याएर सरकार सञ्चालन गरेको दलले जनउतरदायी कार्य कहिल्यै गर्न सकेन् । चुनावकै अगाडि राजधानीभित्रै दिनदहाडै गोली चल्नु, भ्रष्टाचार, कालाबजारीयाको बिगबिगी हुनु र नागरिकको चाहना र युवालाई रोगजार दिन नसक्नु, उद्योगधन्दा खोल्न नसक्नु काँग्रेसको कमजोरी थियो ।
वाम गठबन्धनको विजयी हुनुको मुख्य कारण वामपन्थीहरूको नारा बिक्नु, वामपन्थीहरूको आकर्षक चुनावी अभियान, अस्थिरताबाट मुलुकलाई स्थिरता दिन सक्ने, राष्ट्रिय अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा केपी ओलीले राखेको स्पष्ट अडानका अलावा सङ्गठन बलियो रूपमा सञ्चालन हुनु नै हुन् । अर्कातर्फ काँग्रेसले वाम गठबन्धन भएलगत्तै राप्रपा, राप्रपा नेपालजस्तो राजावादी पार्टीसँग लोकतान्त्रिक गठबन्धन गरेको मन पराएका थिएनन् भने नेपाली काँग्रेसले भावी प्रधानमन्त्रीको उत्तराधिकारी लिने भनेर घोषणा समेत गर्न नसक्नु पनि कमजोरीकै रूपमा लिन सकिन्छ ।
अझ पनि काँग्रेसको अस्तित्व र साख बचाइराख्न काँग्रेसका नेता कार्यकर्ता गुटबन्दीमा नलागि एकजुट हुनुपर्ने बेला आएको छ । तीनवटै तहमा हार्नुको मूल कारण के हो पत्ता लगाउनुपर्ने अवस्था आएको छ । प्रजातन्त्रको जननी मान्ने नेपाली काँग्रेसले पदलोलुपता राखिराख्नु सुहाउँदैन । नेपाली काँग्रेसको साख बचाइराख्न अब नेपाली काँगे्रसजन आम पार्टी पङ्क्ति एकजुट भएर निर्वाचनको समीक्षा गर्दै आगामी कार्यदिशा स्पष्ट गर्नका लागि सङ्गठन मजबुत बनाउँदै अघि बढ्नुपर्छ । निर्वाचनमा बढी सिट आयो भने नेतृत्व सही, अनि कम आयो भने नेतृत्व बेठीक भन्ने आरोप लगाउनेभन्दा यथार्थ के हो भन्नेतिर लाग्नुपर्छ । नेतृत्व परिवर्तन हुँदैमा जनताको मन परिवर्तन हुन सक्दैन नेपाली काँग्रेसले यो कुरा बुझ्नु जरुरी रहेको छ ।
अहिले वाम गठबन्धनलाई नेपाली नागरिकले दुईतिहाइ मत दिएका छन् । वाम गठबन्धनले घोषणापत्रमा उल्लेख गरेबमोजिम समृद्धी र विकासलाई कसरी कार्यान्वयन गर्ने हो ? भन्ने आम चासोको विषय बन्न पुगेको छ । वाम गठबन्धनका अगाडि मुलुकको आर्थिक विकासमा कसरी केन्द्रित हुने ? विद्यमान गरिबी, अशिक्षा, बेरोजगार उन्मूलन, राष्ट्रिय स्रोतसाधनको विकास र उपयोग कसरी गर्ने, पूर्वाधारको निर्माण कसरी गर्ने ? सडक, पुल, निर्माण के कसरी गर्ने ? अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धलाई कसरी सुढृढ र विकास गर्ने ? जस्ता अवसर र चुनौती दुवै थपिएका छन् । यी चुनौतीलाई वाम गठबन्धनले अवसरको रूपमा लिई पूरा गर्नुपर्छ । नागरिकलाई नाराभन्दा पनि काम चाहिएको छ, त्यसैले वाम गठबन्धनले सिघ काम गरेर आममतदाताको मन जित्न आवश्यक रहेको छ, यी विषयमा वाम गठबन्धन सफल हुने हुन् कि होइनन्, ती आगामी दिनमा देखिने छन् ।

  प्रकाशित मिति: २०७४/९/६

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना