मिश्रित आर्थिक परिसूचक (सम्पादकीय)

नेपाल राष्ट्र बैङ्कले चालू आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिको मध्यावधि मूल्याङ्कन गर्दै आर्थिक वृद्धिदर मध्यम स्तरको रहने जनाएको छ । अघिल्लो वर्षको तुलनामा चालू आर्थिक वर्षमा कृषि क्षेत्रको वृद्धि दरमा कमी आउने भए पनि सेवा र औद्योगिक क्षेत्रमा भने उत्साहजनक अवस्था रहेको बैङ्कको भनाइ छ । ऊर्जा आपूर्तिमा सुधार र निर्माण क्षेत्रमा आएको तीव्रताले लक्ष्य हासिल गर्न सहयोग पुग्ने बैङ्कको विश्लेषण छ । यसैगरी, मौद्रिक नीतिले सात प्रतिशतमा सीमित गर्ने लक्ष्य लिएको भए पनि छ प्रतिशतभित्रै रहने जनाएको छ । अबका दिनमा विप्रेषण आप्रवाहमा सुधार नहुने, विदेशी लगानीको लाभांश बाहिरिने र उच्च आयातका कारण अर्थतन्त्र दबाबमा रहने पनि राष्ट्र बैङ्कले जनाएको छ । 

चालू आर्थिक वर्षको बजेटले ७.२ प्रतिशत आर्थिक वृद्धिदर हासिल गर्ने लक्ष्य लिएको भए पनि विश्व बैङ्क, अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष र एसियाली विकास बैङ्कले कात्तिक–मङ्सिरतिर ४.५ प्रतिशतदेखि पाँच प्रतिशतसम्मको वृद्धिदर हासिल हुने प्रक्षेपण गरेका छन् । अघिल्लो आर्थिक वर्ष मौसमी अनुकूलताले कृषि उत्पादनमा वृद्धि, पुनःनिर्माणमा गति, ऊर्जा आपूर्तिमा सुधार र व्यापार तथा आपूर्तिमा आएको सहजताले उच्च आर्थिक वृद्धिदर हासिल भए पनि चालू आर्थिक वर्षमा ती अवस्था खस्किएका र तराईमा आएको बाढीका कारण कृषिमा क्षति पुगेको तथा पुँजीगत खर्चमा अपेक्षित सुधार आउन नसकेका कारण आर्थिक वृद्धिदर कम हुने ती संस्थाको विश्लेषण छ तर नेपाल राष्ट्र बैङ्कको विश्लेषण भने केही बढी सकारात्मक छ । छ महिनाको अर्थतन्त्रका परिसूचक मिश्रित खालको रहेको राष्ट्र बैङ्कका ठम्याइ छ । शोधनान्तर स्थिति र चालू खाता घाटाले केही चुनौती सिर्जना गरेको औँल्याइएको छ । विप्रेषण आय अघिल्लो वर्ष झन्डै छ प्रतिशतले बढेकामा चालू आर्थिक वर्षको छ महिनामा शून्य दशमलव पाँच प्रतिशतले घटेको छ । चालू खाता घाटा ७५ अर्ब ७१ करोड रुपियाँ पुगेको छ भने शोधनान्तर स्थिति छ अर्ब ६६ करोड रुपियाँले घाटामा छ । विप्रेषणको वृद्धिदर ऋणात्मक हुनु, निर्यात र पर्यटन आयमा अपेक्षित सुधार हुन नसक्दा शोधनान्तर स्थिति घाटामा रहेको हो । आयातको वृद्धिदर उच्च छ भने निर्यात न्यून छ ।
चालू आर्थिक वर्ष राजनीतिक सङ्क्रमणकै अवस्थामा बित्ने भएको छ । तीन तहका चुनाव र सरकार परिवर्तनका विषयमा चालू आर्थिक वर्षको अधिकांश समय खर्च भएको छ । यो वर्ष संविधान कार्यान्वयन र सङ्घीय संरचना स्थापनाको आधार वर्ष पनि भएको छ । त्यसैले चालू आर्थिक वर्षमा विकास, निर्माण र उत्पादन गतिविधि प्रभावित छन् । विकास खर्चको स्थिति अपेक्षित नभए पनि विगतको तुलनामा सुधार आएको छ र पुनःनिर्माणले गति लिएको छ । ऊर्जा आपूर्ति, शान्ति, सुरक्षा र औद्योगिक वातावरणमा सुधार आएकाले औद्योगिक र सेवा क्षेत्रमा राम्रै सुधार हुने अवस्था छ । राजस्व परिचालनको अवस्था सन्तोषजनक नै छ र वित्तीय घाटाको स्थिति जटिल छैन । विप्रेषण आप्रवाह घटेको, निर्यातको वृद्धिदर सन्तोषजनक नरहेको तथा लगानीको लाभांशका रूपमा ठूलो रकम बाहिरिएकाले गर्दा शोधनान्तर स्थितिमा दबाब परेको छ । वैदेशिक रोजगारीमा जानेको सङ्ख्या घट्दै आएको छ । यसको कारण मुलुकभित्रै रोजगारीका अवसर सिर्जना भएको हो भने त्यो सकारात्मक मान्नुपर्छ । यसको विपरीत विभिन्न व्यवधानले यसको सङ्ख्या घटेको र विप्रेषण हुन्डीका माध्यमबाट आउने क्रम बढेकाले विप्रेषण घटेको हो भने त्यसका लागि सचेतता अपनाउनैपर्छ । तीन तहका चुनाव सम्पन्न भइसकेकाले अब यी तीनै तहको संरचना निर्माणसँगै तिनबाट हुनुपर्ने सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी बनाउनुपर्छ । कुन तहको सरकारलाई के काम सुम्पिने, कुन तहले कुन कुन स्रोत परिचालन गर्ने ठम्याउनु जरुरी छ भने कर्मचारी समायोजनको मुद्दा यथाशीघ्र सम्बोधन हुनुपर्छ । यसले आगामी दिनमा आर्थिक वृद्धिदर बढाउन सहयोग गर्नेछ ।

 

 

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना


Copyright © 2014, Gorkhapatraonline.com. All rights reserved. | Developed by: Young Minds