शेयर बजार सुधारमा नीतिगत निर्णय

sarojसरोज अधिकारी

 

शेयर बजारमा केही दिन यता रौनक थपिएको छ । बजार ओरालो लागेर हत्तु भएका लगानीकर्तालाई केही राहत अवश्य पनि मिलेको छ । दैनिक २० करोडको हाराहारीमा भएको कारोबारमा पनि ह्वात्तै बढोत्तरी देखिएको छ । बजारमा तरलतामा आएको सुधारको समाचारको सकारात्मक असर दोस्रो बजारमा पनि देखिन थालेको हो । बजार तल खस्केको अवस्थाले चिन्तित बनाएको लगानीकर्ताको सक्रियतामा सम्बन्धित निकाय अर्थमन्त्री, नेपाल राष्ट्र बैङ्कका गभर्नरलगायतका पदाधिकारीसँग बजारको समस्या र त्यसको समाधानका उपायका बारेमा भएको भेटघाट र छलफलको सकारात्मक परिणाम पनि बजारले पाएको हो । शेयर बजार बढ्ने वा घट्ने कुरासँग खासै चासो नदेखाएको र देखाउन पनि नमिल्ने पदाधिकारीले बजारको सन्तुलित विकासका लागि नीतिगत सुधारका कार्यक्रम ल्याउन भने पहल गर्ने प्रतिबद्धता देखाएकाले पनि लगानीकर्ताको विश्वास बढेको हो । जसले बजारलाई सही दिशातर्फ लैजाँदै गरेको छ । बजारमा देखिएको तरलता अभाव अन्त्यका लागि बैङ्क वित्तीय संस्थाले अन्तर्राष्ट्रिय फाइनान्स संस्थाबाट ८२ अर्बको हाराहारीमा ऋण ल्याउने तयारी भइरहेको र त्यसको अन्तिम स्वीकृतिको पर्खाइमा रहेको बताइएको छ । विदेशबाट ल्याउने त्यस्ता ऋणको ब्याजदर न्यून नै हुने अवस्थाले बैङ्क वित्तीय संस्थालाई राहत नै मिल्ने देखिन्छ । बैङ्क वित्तीय संस्थासँग लगानीयोग्य रकम पर्याप्त भएको अवस्थामा उनीहरूले घरजग्गा तथा शेयर कर्जामा लगानी गर्न नमिल्ने भए पनि अन्य व्यावसायिक क्षेत्रमा हुने लगानीले पनि अप्रत्यक्ष बजारलाई फाइदा नै पुग्ने देखिन्छ । बैङ्क वित्तीय संस्थाको ऋण तथा लगानी मनग्य मात्रामा भएको अवस्थामा उनीहरूको नाफा बढ्ने र प्रतिशेयर आम्दानीमा हुने सुधारले शेयर बजार सुधारमा समेत सहयोग पुग्ने देखिन्छ ।
प्रधानमन्त्रीे केपी शर्मा ओलीको हालै सम्पन्न भारत भ्रमणले नेपाल भारत व्यापारघाटा कम गर्ने तथा मुलुकको आर्थिक क्रियाकलाप बढाउन सहयोग पुग्ने वातावरण निर्माण भएको छ । जसको अप्रत्यक्ष फाइदा पनि शेयर बजारमा देखिने निश्चित छ । आगामी दिनमा सरकारले विकास निर्माणलगायतका कामका लागि बजारमा मनग्य पैसा पठाउने वातावरण अब सिर्जना हुने निश्चित छ । लामो समयका लागि बनेको स्थायी सरकारले विकास निर्माणको कार्यलाई गति दिएको अवस्थाले बजारमा पर्याप्त मात्रामा तरलता प्रभाव हुने जसले गर्दा बैङ्क ब्याजदरमा कमी आउने विश्वास गर्न सकिन्छ । हाल निक्षेपमा भएको उच्च ब्याजदरका कारण शेयर बजारमा आउने रकम मुद्दति निक्षेपमा जाने वातावरण सिर्जना भएको छ । त्यसैगरी चर्को ब्याजदर तिरेर शेयर कर्जा लिँदै बजारमा लगानी गर्न सक्ने स्थिति छैन अहिले । ब्याजदरमा कमी आएसँगै निक्षेपको पैसा पनि शेयर बजारलगायत व्यवसाय तथा अन्य क्षेत्रमा प्रभाव हुने निश्चित छ । त्यसैगरी शेयर कर्जाको ब्याजदर न्यून भएसँगै बजारमा थप लगानी भित्रने वातावरण निर्माण हुन्छ । त्यसले बजारमा शेयरको माग बढ्ने र बजार सुधारमा सहयोग मिल्ने अवस्था सिर्जना हुन सक्छ । ब्याजदर र शेयर बजारको सम्बन्ध सधैँ उल्टो हुने हुनाले ब्याजदरमा कमी आएसँगै बजारमा सुधार आउने निश्चित छ, जसका लागि बजारमा पर्याप्त लगानीयोग्य रकम हुन जरुरी छ । जुन वातावरण निर्माण हुँदै रहेको पाइएको छ ।
स्थायी सरकारका प्रधानमन्त्रीले राराबाट राष्ट्रको नाममा सम्बोधन हुने विषय पनि महŒवपूर्ण देखिएको छ । प्रधानमन्त्रीको सम्वोधनमा अवश्य पनि मुलुकको आर्थिक सामाजिक विकासलाई गति दिने विषय आउने आशा गर्न सकिन्छ । त्यसले मुलुकभर विकास निर्माणको कामले थप सञ्चार पाउने जसले गर्दा मुलुकमा आर्थिक क्रियाकलापमा बढोत्तरी हुने निश्चित छ । त्यसको सकारात्मक परिणाम शेयर बजारमा पर्ने आशा गर्न सकिन्छ ।
अर्थ मन्त्रालय, नेपाल राष्ट्र बैङ्क, नेपाल धितोपत्र बोर्ड, बीमा समिति, नेप्सेलगायतका बजारका सरोकार राख्ने पक्षले नेपाली शेयर बजारको सन्तुलित विकासका लागि गरिएको प्रतिबद्धता पूरा गर्नेतर्फ हालसम्म खासै कदम नचालेको र बजार सुधारको दिशामा भएका कार्यहरू कछुवाको गतिमा अघि बढ्नु पनि हाल बजार नाजुक अवस्थामा पुग्नुको कारकतŒव हो । बजार सुधारको दिशामा अनलाइन ट्रेडिङ कारोबार ल्याउने, गैरआवासीय नेपालीको लगानी भिœयाउने जस्ता विषय अझै केही समय लाग्ने भए पनि मार्जिन लेन्डिङको सीमा बढाउने र बैङ्क तथा वित्तीय संस्थालाई ब्रोकरको लाइसेन्स दिने तथा राजधानीलगायत मोफसलमा पनि थप शेयर दलाल कम्पनी थप्ने विषय तत्काल गर्न सकिने कुरा भए पनि त्यसतर्फ ध्यान गएको पाइँदैन । नयाँ सरकारका अर्थमन्त्रीले नै अब त्यस विषयलाई प्राथमिकतामा राख्दै अघि बढाउनुपर्ने जरुरी भएको छ । बैङ्क तथा वित्तीय संस्था अनि जीवन तथा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूको चुक्ता पुँजी वृद्धिका कारण बढेको शेयरको आपूर्ति खपत हुने वातावरण निर्माणका लागि राजधानी, मुलुकका प्रमुख आर्थिक शहरलगायत मुलुकैभर शेयरको कारोबार बढाउनेतर्फ ध्यान दिनु जरुरी छ । बजारमा नयाँ लगानीकर्ता नथपिएसम्म अहिलेको बढेको आपूर्ति धान्ने खालको माग सिर्जना हुन सक्ने देखिएको छैन । ब्याजदर चर्को भएका कारण ठूला लगानीकर्ता शेयर कर्जा लिएर बजारमा छिर्न सक्ने अवस्था हाल नभए पनि मुलुकभरका स–साना बचत पनि शेयर बजारमा छिर्ने अवस्था सिर्जना गर्नुपर्छ । कतै ऋण सापट नगरिकनै आफूसँग भएको स–सानो बचत पनि शेयर खरिदमा लाग्ने हो भने हाल बजारमा देखिएको शेयरको आपूर्ति खपत हुने वातावरण निर्माण हुन्छ । त्यसका लागि अब बैङ्क वित्तीय संस्थालाई शेयर दलालको अनुमति दिने तथा दलाल कम्पनी थप्ने विषयलाई उच्च प्राथमिकतामा राख्नु जरुरी छ । मुलुकभर यातायात क्षेत्रलगायत सबै विषय सिन्डीकेटको रूपमा विकसित भएको सन्दर्भमा हाल भएका शेयर दलाल कम्पनीहरू र नियमनकारी निकायका सीमित व्यक्तिबीच थप दलाल कम्पनी नथप्ने, बैङ्क वित्तीय संस्थालाई दलाल लाइसेन्स नदिने जस्ता विषयलाई प्रोत्साहन मिलेको हुन सक्ने लगानीकर्ताको आशङ्कालाई चिर्दै नयाँ इजाजतमार्फत मुलुकभर नै शेयरको कारोबार सहज तुल्याउनेतर्फ अब सम्बन्धित निकायले ढिलासुस्ती गर्नु उचित देखिँदैन ।
शेयर बजार सुधारका लागि हाल लगानीकर्ताको मागको रूपमा रहेको मार्जिन लेन्डिङको सीमा बढाउने विषय पनि तत्काल सम्बोधन गर्नुपर्ने देखिएको छ । हाल १८० दिनको बजार मूल्यलाई आधार मानेर शेयर धितोमा ५० प्रतिशतसम्म कर्जा प्रदान हुँदै आएकोमा त्यसको सीमा ८० प्रतिशत पु¥याउनुपर्ने लगानीकर्ताको माग मागेकै जति नभए पनि राहत हुने खालको निर्णय तत्काल आउनुपर्ने देखिएको छ । मार्जिनको सीमा वृद्धि भएको अवस्थामा बजारमा बाध्यताका कारण शेयर बिक्रीका लागि आउने आपूर्ति कम हुने भएकाले त्यसले माग र आपूर्तिको सन्तुलन बनाउन अवश्य पनि सहयोग पुग्ने देखिन्छ । शेयर बजारमा भएको लगानी र शेयर धितोबापत बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको विगतमा भएका लगानी असल ऋणमा नै परेको पाइएको छ । त्यस्तो कर्जा डुबेको घटना कमै भएकाले शेयर कर्जालाई गलत नजरले हेर्न मिल्दैन । बजार सुधारका लागि अबका दिनमा नियमनकारी निकायले प्रतिबद्धता जनाउने मात्र नभएर धमाधम नीतिगत निर्णय अघि बढाउन सकेको अवस्थामा बजार सुधारलाई सघाउ पुग्ने देखिन्छ ।

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना