पर्यटक बढाउन होमस्टे सफल


लक्ष्मीप्रसाद उपाध्याय

काठमाडौँ, वैशाख १ गते । होमस्टेले आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको सङ्ख्या वृद्धि गर्न र पर्यटन व्यवसायमा गुणस्तरीय सेवा प्रदान गर्न थालेपछि सरकारले होमस्टेको प्रवद्र्धनलाई प्राथमिकतामा राख्न थालेको छ ।
आन्तरिक रूपमा एक ठाउँको व्यक्तिलाई अर्काे ठाउँमा घुमघामको बानी बसाल्न र बाह्य पर्यटकलाई विभिन्न संस्कृति, भेषभुषा, स्थानीय खानपानको सुविधा प्रदान गर्दै पटक पटक नेपाल घुम्नका लागि होमस्टेले प्रत्यक्ष/प्रत्यक्षरूपमा अभिप्रेरित गर्न थालेपछि सरकारले यस्तो नीति लिएको हो ।
सन् २०११ मा नेपाल भ्रमण वर्ष मनाउने क्रममा पहिलोपटक नेपालमा होमस्टेको सुरुवात गरिएको हो । चितवन, पोखरा तथा काठमाडौँको आसपासका क्षेत्रबाट सुरुवात गरिएको होमस्टे अहिले देशका प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य वरिपरि फैलिएका छन् । कतिपय अध्ययनले होमस्टेका कारणले नेपालमा पर्यटकको सङ्ख्या वृद्धि भएको र पर्यटकको बसाइ अवधि लम्ब्याउन हो स्टेले महìवपूर्ण भूमिका खेल्ने गरेको दावी पनि गरेका छन् । यद्दपि यो विषयमा खासै अध्ययन भएको छैन । हाल नेपालमा एउटा पर्यटकले औसतमा १३ दिन बस्ने गरेको बताइन्छ ।
राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा संरक्षित क्षेत्र वरिपरिमा स्थानीय बासिन्दाको जीविकोपार्जन सुधार गर्न र संरक्षणमा थप अभिप्रेरित गर्न वन तथा वातावरण मन्त्रालय अन्तर्गतको राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग र राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले होमस्टेलाई प्रवद्र्धन गरिरहेको छ भने कतिपय स्थानमा पर्यटन विभाग, नेपाल पर्यटन बोर्ड र स्थानीय निकायले पनि होमस्टेका कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेका छन् ।
bishwonath oliवन तथा वातावरण मन्त्रालयका सचिव डा. विश्वनाथ ओलीका अनुसार संरक्षित क्षेत्र वरिपरिका बासिन्दाको जीविकोपार्जनमा सहयोग पु¥याउन र भौतिक विकासमा निकै प्रगति गरेको उच्चस्तरको जीवनशैलीमा रहेका पर्यटकलाई फरक अनुभव, अनुभूति र स्वाद चखाउन होमस्टे निकै सफल भएका देखिन्छन् । यो अभियानलाई सरकारले प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ । उहाँले भन्नुभयो, “बाह्य तथा आन्तरिक पर्यटकको सङ्ख्या वृद्धि गर्न र बसाइको अवधि केही मात्रामा भए पनि लम्ब्याउन होमस्टेको भूमिका अहं रहेको छ । यसलाई अझै प्रवद्र्धन गर्नसके पर्यटन व्यवसायको विकासमा थप टेवा पुग्ने देखिन्छ । ”
विशेष गरेर राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा अन्य संरक्षित क्षेत्र मध्यवर्ती क्षेत्रका बासिन्दामा मानव वन्यजन्तुबीचको द्वन्द्व न्यूनीकरण गर्न र पीडित परिवारलाई संरक्षण गरेबापतबाट पाउने लाभको अंश वितरण गर्ने उद्देश्यका साथ होमस्टे प्रवद्र्धनमा कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन् । ghale gaun
राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभागमार्फत जुओलोजिक सोसाइटी अफ लण्डन (जेडएसएल) ले बाँके, बर्दिया र शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज वरिपरिका क्षेत्रमा होमस्टे प्रवद्र्धनका गतिविधि सञ्चालन गरिरहेको छ । जेडएसएलका राष्ट्रिय प्रतिनिधि डा. हेमसागर बरालले भन्नुभयो, “पर्यटकले गर्ने खर्चको सबै हिस्सा ठूल्ठूला होटल तथा रेष्टुरेन्टमा मात्र वितरण हुन थालेपछि संरक्षणमा महìवपूर्ण योगदान पु¥याउने स्थानीय समुदायलाई पनि त्यसमा हिस्सेदारी दिनका लागि होमस्टेको अवधारणा आएको हो । नेपालमा यो अवधारणा सफल देखिएको छ । नेपाली संस्कृति, भेषभुषा, स्थानीय खानाको प्रचारप्रसार भएको छ । जीविकोपार्जनमा टेवा पुगेको छ । ”
नेपालमा पोखरा, सगरमाथा, अन्नपूर्ण, बर्दिया, शुक्लाफाँटा, पर्सा, कोसी टप्पु र चितवनलगायतका पर्यापर्यटन गन्तव्य मानिएका क्षेत्रमा सयौँ होमस्टे सञ्चालनमा आएका छन् ।
विभागका महानिर्देशक मनबहादुर खड्काका अनुसार स–सानो लगानीमा स्थानीय उत्पादनलाई बजारीकरण गर्न होमस्टे सफल कार्यक्रम देखिएको छ । होमस्टे सञ्चालनका माध्यमबाट मानव वन्यजन्तु द्वन्द्व न्यूनीकरणमा पनि सहयोग पुगेको छ ।

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना