ईपीजी बैठक: सन् १९५० को सन्धिमा गहन छलफल


लक्की चौधरी

काठमाडौँ,  वैशाख २ गते । नेपाल–भारत प्रबुद्ध व्यक्ति समूह (ईपीजी)को बैठकले दुई देशबीचको आपसी सम्बन्ध सुधारलाई थप घनिष्ट पार्न विगतको सन्धि सम्झौता पुनरावलोकन गर्ने गरी मस्यौदा प्रतिवेदन तयार गरेको छ । आआफ्नो देशका तर्फबाट तयार पारिएको प्रतिवेदन एकअर्को मुलुकले अध्ययन गरिने जनाइएको छ ।
भारतको नयाँदिल्लीमा सम्पन्न ईपीजीको आठौँ बैठकमा सन् १९५० को मैत्रीपूर्ण सन्धिका विषयमा थप छलफल भएको समूहका सदस्यहरूले बताउनुभयो । सन्धिलाई समयसापेक्ष दुवै देशको हितमा हुने गरी पुनरावलोकन गर्न समूहका सदस्य सहमत भए पनि त्यस विषयमा थप गृहकार्य गरेर अगाडि बढ्ने सदस्यहरूले बताउनुभयो ।
नेपालको तर्फबाट प्रबुद्ध व्यक्ति समूहका संयोजक भेषबहादुर थापाले अन्य विषयको तुलनामा सन् १९५० को सन्धि पुनरावलोकनको विषय पेचिलो रहेकाले त्यस विषयमा आफ्नो देशका विज्ञ र राजनीतिक नेताहरूसँग थप छलफल गरी त्यसलाई अन्तिम रूप दिने सहमति बनेको बताउनुभयो ।
अहिलेसम्म भएको छलफलका विषयलाई लिपिबद्ध गरी मस्यौदा प्रतिवेदन तयार भएको जानकारी दिँदै संयोजक थापाले नेपालको तर्फबाट तयार गरिएको मस्यौदा प्रतिवेदन भारतीय सदस्यलाई र भारतीय सदस्यले तयार गरेको प्रतिवेदन नेपाली सदस्यलाई अध्ययनका लागि आदानप्रदान गरिएको जानकारी दिनुभयो । प्रतिवेदनका विषयमा नेपाल सरकार, राजनीतिक दलका नेता तथा सम्बन्धित विज्ञसँग आवश्यक छलफल गरी निष्कर्षमा पुगिने
उहाँले बताउनुभयो । nepal india
“सम्भवतः आगामी जेठ १८ देखि २० गतेसम्म काठमाडौँमा बस्ने समूहको बैठकलाई अन्तिम बैठक बनाउने प्रयास हाम्रो रहन्छ,” संयोजक थापाले भन्नुभयो । यसअघिसम्म तीन महिनाको अन्तरालमा दुई दिनको हिसाबले बस्दै आएको समूहको नवौँ बैठकलाई पहिलोपटक तीनदिने बनाइएको समूहका सदस्य नीलाम्बर आचार्यले बताउनुभयो ।
सन् १९५० को सन्धिका विषयमा दुवै देशका सदस्यका लागि गम्भीर चासोको विषय भएकाले त्यसमा बढी छलफल हुने गरेको अर्का सदस्य डा. राजन भट्टराईले जानकारी दिनुभयो । “दुवै देशका सदस्यबीच निकै गम्भीर रूपमा विषयमा केन्द्रित भएर छलफल भएको छ, छलफलका विषय करिब सकिएका छन्, अहिलेसम्मको विषयलाई लिपिबद्ध गरेर अन्तिम रूप दिनमात्र बाँकी छ,” भट्टराईले भन्नुभयो ।
आगामी असार २० सम्म समूहको समयावधि तोकिएको छ । सोही कार्यतालिकाअनुसार समूहका सदस्यले सोअघि नै नेपाल–भारतको समस्या र त्यसको समाधान हुने गरी सुझावसहितको प्रतिवेदन तयार गर्ने अन्तिम तयारीमा जुटेका छन् ।
समूहको बैठकमा सन् १९५० को दुईपक्षीय मैत्रीपूर्ण सन्धिको पुनरावलोकन, दुईपक्षीय पारवहन, खुला सिमाना, सुरक्षा, व्यापार, आर्थिक सामाजिक विषय, जलस्रोत र त्यसको उपयोग आदि विषयमा केन्द्रित भएर छलफल भई प्रतिवेदन तयार भएको संयोजक थापाले जानकारी दिनुभयो । “दुवै पक्षका सदस्यले तयार गरेको प्रतिवेदनको आवश्यक अध्ययन, छलफलपछि नवौँ बैठकमा त्यसलाई अन्तिम रूप दिने तयारी भएको छ,” उहाँले भन्नुभयो ।
दुईवर्षे समयावधि तोकिएको समूहको सन् २०१६ जुलाई ४ मा पहिलो बैठक काठमाडौँमा बसेको थियो । बैठक बस्दा आलोपालो प्रणालीअनुसार एकपटक नेपाल र अर्कोपटक भारतमा बस्ने कार्यतालिकाअनुसार ईपीजीको बैठक सञ्चालन हुुँदै आएको छ । यसअघि सातौँ बैठक (फागुन ११ र १२) काठमाडौँमा बसेको थियो । यसअघि तीन महिनामा बस्ने बैठक अन्तिम चरणमा आएर महिना दिनमै बस्न थालेको छ ।
यसअघि एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री भएका बेला २०७२ मा गठित समूहको प्रतिवेदनले अन्तिम रूप पाउने समय पनि ओली प्रधानमन्त्री भएकै बेला हुन लागेको छ । प्रधानमन्त्री ओली र भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीबीचको सहमतिमै समूह गठन भएकाले प्रतिवेदन तयार भएपछि दुवै सरकारलाई त्यसको कार्यान्वयनमा सहज हुने संयोजक थापाले बताउनुभयो ।
प्रबुद्ध समूहमा दुवै देशको चार–चार जना बौद्धिक व्यक्तित्व आबद्ध हुनुहुन्छ । समूहमा नेपालको तर्फबाट कूटनीतिज्ञ तथा पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री डा. भेषबहादुर थापा, परराष्ट्रविद् डा. राजन भट्टराई, संविधानविद् नीलाम्बर आचार्य र पूर्वप्रशासक सूर्यनाथ उपाध्याय सदस्य रहनुभएको छ । त्यस्तै भारतीय पक्षबाट भारतीय जनता पार्टीका नेता भगतसिंह कोसियारी, पूर्वराजदूत जयन्तप्रसाद, प्राध्यापक महेन्द्र पी. लामा र भुवनचन्द्र उप्रेती सदस्य रहनुभएको छ ।

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना