नेपाल क्लिङ्करमा आत्मनिर्भर बन्दै

लक्ष्मण पौडेल

भैरहवा, साउन ३१ गते । सिमेन्टका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थ क्लिङ्कर उत्पादनमा मुलुक चाँडै आत्मनिर्भर बन्ने देखिएको छ । एक दशकअघिसम्म मुलुकका दुई सरकारीबाहेक निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित सबै सिमेन्ट उद्योग भारतबाट आयातित क्लिङ्करमा निर्भर थिए । दुई वर्षभित्र उद्योगका लागि मुलुकमा उत्पादित क्लिङ्करले पुग्ने दाबी रूपन्देहीका उद्योगीले गरेका छन् ।
‘केही वर्षदेखि क्लिङ्करमा परनिर्भरता घट्दै जान थालेको छ,’ उद्योग वाणिज्य महासङ्घ सदस्य तथा उद्योगी राजेश अग्रवालले भन्नुभयोे, ‘अबको दुई वर्षमा आत्मनिर्भर हुने अवस्था छ । ’ अहिले क्लिङ्कर उत्पादनका साथै ठूला सिमेन्ट उद्योग स्थापना हुने क्रम बढ्न थालेपछि परनिर्भरता घटिरहेको उहाँले बताउनुभयो ।
उहाँका अनुसार अहिले वार्षिक ७० लाख टन क्लिङ्कर खपत हुने गर्छ । गत आर्थिक वर्षमा करिब ३० लाख टन क्लिङ्कर आयात भएको थियो । पाँच वर्षअघिसम्म कुल खपतको झन्डै ९० प्रतिशत कच्चा पदार्थ भारतबाट आयात हुने गथ्र्यो । पछिल्लो वर्ष यसको आयात घट्दो क्रममा छ । आर्थिक वर्ष २०७३÷७४ मा करिब ४० प्रतिशत र गत आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा करिब ३० प्रतिशतमा झरेको छ । चालु वर्ष १० देखि १५ प्रतिशतमा रहने र आर्थिक वर्ष २०७६÷७७ सम्ममा मुलुक आत्मनिर्भर हुने उद्योगीको दाबी छ । hetauda cement
यस अवधिमा ठूलो परिमाणमा क्लिङ्करसहित सिमेन्ट उत्पादन गर्ने उद्योग सञ्चालनमा आउने अग्रवालले बताउनुभयो । यहाँ उत्पादन भएको क्लिङ्करका कारण गतवर्ष ३५ अर्ब रुपियाँ बराबरको भारतीय क्लिङ्करको आयात घटेको देखिन्छ । आगामी वर्ष यहाँको उत्पादन बढ्ने र आयात रोकिने व्यवसायीले बताएका छन् । उनीहरूका अनुसार दुई वर्षभित्रमा ६५ अर्ब रुपियाँ बराबरको क्लिङ्कर आयात रोकिनेछ ।
उत्पादन बढ्दै
चुरे पहाडमा क्लिङ्कर उत्पादनका लागि आवश्यक चुनढुङ्गा खानी प्रशस्त छन् । तिनको सदुपयोग हुन थालेपछि यहाँ उत्पादन बढेको हो । नेपालका अधिकांश क्लिङ्करसहितका ठूला सिमेन्ट उद्योग चुरे आसपास र नजिक स्थापना भइरहेका छन् ।
२०३१ फागुनमा क्लिङ्करसहित सिमेन्ट उत्पादन गर्ने हिमाल सिमेन्ट उद्योग २०५८ देखि बन्द छ । २०४२ बाट उत्पादन सुरु गरेको हेटौँडा सिमेन्ट उद्योग र २०४९ देखि उत्पादन सुरु गरेको उदयपुर सिमेन्ट उद्योग सरकारी लगानीका क्लिङ्करसहितका सिमेन्ट उत्पादन हुने उद्योग हुन् ।
२०५५ सालबाट क्लिङ्कर आयात गरी त्यसलाई पेलेर (ग्रान्डिङ युनिट) सिमेन्ट उत्पादन सुरु भएको हो । अहिले नेपालमा यस्ता ग्रान्डिङ युनिटका सिमेन्ट उद्योग चार दर्जनको हाराहारीमा छन् । २०६८ देखि क्लिङ्करसहित उत्पादन सुरु गरेको अर्घाखाँची सिमेन्ट निजी लगानीको पहिलो ठूलो सिमेन्ट उद्योग हो । अहिले दाङको तुलसीपुरमा सोनापुर, घोराही, शुभश्री अग्नि सिमेन्ट सञ्चालनमा छन् ।
यसैगरी नवलपरासीमा हवाङ्सी शिवम्, सर्वोत्तम, जनकपुरमा कस्मोस, सर्लाहीमा मारुती सिमेन्ट उद्योग सञ्चालनमा छन् । आफूले उत्पादन गरेको क्लिङ्कर यिनले अन्य उद्योगलाई पनि बिक्री गर्दै आएका छन् ।
शुभश्री अग्नि सिमेन्टका सञ्चालक राजकुमार पोखरेलले स्वदेशमा प्रशस्त चुनढुङ्गाको खानी भएको र यसको सदुपयोग गरिएपछि क्लिङ्करमा मुलुक आत्मनिर्भर हुन लागेको बताउनुभयो । ‘चुनढुङ्गा खानीको उचित व्यवस्थापन जरुरी छ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘स्वदेशमा सिमेन्ट उद्योग फस्टाउनका कोइला आयात सहज बनाउन जरुरी छ । ’
अर्घाखाँची सिमेन्टका महाप्रबन्धक उद्धव कार्कीले दुई वर्षमा ठूलो परिमाणको क्लिङ्करसहित सिमेन्ट उत्पादन गर्ने थप चारवटा उद्योग सञ्चालनमा आउने बताउनुभयो । ‘ती उद्योग सञ्चालनमा आएपछि नेपाललाई आवश्यक पर्ने क्लिङ्कर स्वदेशमै उपलब्ध हुनेछ,’ उहाँले भन्नुभयो, ‘पश्चिम नवलपरासीमा पाल्पा सिमेन्ट, मकवानपुरमा रिद्धिसिद्धि, उदयपुरमा सौर्य र दाङमा सम्राट् सिमेन्ट उद्योग सञ्चालनको तयारीमा छन् । ’

 

थप समाचार
प्रतिकृया
नाम

ईमेल

ठेगना